Калядныя віншаваньні ад Данчыка
Данчык «Калядныя песьні», Мн., 2012, «БМАgroup» паводле ліцэнзыі «RL/RFE», 1998.
Увага! У гэтым тэксьце ўпершыню ажыцьцёўлена спроба вяртаньня ідэі ґрафічнага ўвасабленьня адной літарай наступных здвоеных гукаў:
Дж/дж – Җ җ
Дз/дз – Ђ ђ
Давайце абмяркуем? Зьвяртаем адразу ўвагу, што не ўсялякае дз ёсць ђ, бо, напрыклад, надземны, надзвычай маюць папросту зьбег зычных Д і З, а ня гук Ђ (параўнайце: надземны і нађейны; дый паджыльны ня ёсць паҗыльны). Затое расейскае ГАИ ў нас было б не ДАІ (цягай за цыцкі), а ЂАІ, бо Ђяржаўная Аўтамабільная Інспэкцыя.
______________________________________________________
У разьђел лёгкай музыкі ўжо неаднаразова перавыдаванай кнігі «222 альбомы беларускага року» ажно шэсць альбомаў прадставіў знакаміты сьпявак з Амэрыкі, залаты беларускі голас – Данчык, а нашыя мэляманы так і ня вераць таму факту. Бо нават ня ў кожнага з сусьветных славутасьцяў столькі набярэцца (напрыклад, 3LP каралёў амэрыканскага арт-року «Pavlov’s dog», пяток кружэлак ад французскага электроншчыка Jean Michel Jarre, 4 CD леґендарнага Марка Болана зь ягоным «T.Rex»). А пакуль Фама-недаверак сумняваецца, сапраўдныя калекцыянэры шукаюць абяцаную «БМАgroup» сэрыю 6CD-перавыданьняў, ды ажно з бонусамі. Шукаюць і знахођяць, бо ўжо выйшлі ды пасьпелі парадаваць тысячы калекцыянэраў беларускай фанаґрафіі пяць якасных вытвораў амэрыканскіх студыяў (альбомы Данчыка «Беларусачка», 1978; «Я ад вас далёка», 1985; «Мы адной табе належым», 1989; «Ровесники», 1991; «Мы яшчэ сустрэнемся», 1992). А пра шосты дыск насамрэч ня ведаў нават Данчык, бо запісвала яго з падачы Зьмітра Марчука (старшыні фан-клюбу «Данчык-forever») адна мюнхэнская студыя зь менскага канцэрту артыста ў вялікай залі Белђяржфільгармоніі. Альбом мае назву «Калядныя песьні».
Калі нехта сумняваецца, што канцэртовы альбом можа мець нейкую самастойную каштоўнасць (маўляў, заўсёды знойђецца месца для розных паўтораў з канцэптуальных рэлізаў), дык адразу мушу засьведчыць, што тыя 19 песень вы ня знойђеце больш ніђе. Ну хіба што ў беларускай песьні «Крывічаначка» можна пазнаць украінскую «Галічаначка» 1991, але ж пераклад Сяржука Сокалава-Воюша таксама чагосьці варты:
Ці Дняпро віруе сіні між палёў-лугоў,
Ці Ђьвіна цалуе плыньню стромы берагоў,
З даўных ђён у неспакоі ясна панначка –
У чаканьні слаўных вояў крывічаначка.
Total сьвяжак падорыць і нямала іншых перакладаў, але хто з вас чуў на роднай мове знакамітыя колісь гіты «Milisse mou» Наны Мускуры, «Les Feuilles Mortes» Эдыт Піяф ды іншыя? А некаторыя сусьветныя песенныя шэдэўры гучаць і без перакладу: «The Boxer» амэрыканскага дуэта 60-х Simon/Garfunkel, «Yesterday» ад вялікіх брытанскіх бітлоў Lennon/McCartney, габрэйскі танец «Hava Nagila!», гішпанскі «Gracias a la vida» ад Віялеты Парра. Данчык выконвае іх бездакорна, захоўваючы пры тым сваю адметную манэру й шарм.
Варта дадаць таксама, што акрамя С. Сокалава-Воюша над беларусізацыяй сусьветных шляґераў для Данчыка працавалі й іншыя знакамітасьці – дасьледчык французскай паэзіі Мацьвей Смаршчок з Амэрыкі, ґеніяльная паэтка Натальля Арсеньнева адтуль жа. Гучаць і ніколі тут ня чутыя песьні на вершы Максіма Багдановіча («Не кувай ты, шэрая зязюля» – mega-hit), Улађіміра Дубоўкі («О Беларусь, мая шыпшына!»), напісаныя таленавітымі кампазытарамі-эміґрантамі Міколам Куліковічам, Міколам Равенскім.
Ёсць у альбоме і творы сучасных талентаў на мэтраполіі. Як, напрыклад, улюбёны турыстычны гіт «Стары дом» наваполацкага барда Алега Паўлёнка, «Крыніцы» ягонага земляка Сокалава-Воюша, ананімна распаўсюҗаны тут за савецкім часам нацыянальны вайсковы гімн «У гушчарах», які напісаў, аказваецца, усё той жа М. Куліковіч на вершы Н. Арсеньневай.
А як жа Каляды? – спытаеце вы. Але Данчык ня толькі сам тлумачыць на тым канцэрце (1996) прыналежнасць кожнай песьні да тэмы сьвята, а й выконвае сапраўдную клясыку жанра: фальклёрныя «Учора зь вячора», «Сьвецяць зорачкі», «Саўка ды Грышка»), міжнародныя ў беларускіх перакладах «Ціхая ноч» (зь нямецкай), «Сьвятая ноч» (з французскай). Прычым, калі папярэдні мюнхэнскі рэліз прэзэнтаваў толькі аудыётрэкі, дык на CD-перавыданьне трапілі й жывыя відэазапісы наўпрост зь нью-ёркскай кватэры Данчыка ажно сямі твораў – «Неба й зямля», «У сьвеце нам» і некаторыя зь пералічаных.
Лічбавы рэмайстарынґ канцэртовых запісаў Зьмітра Новіка зрабіў Андрэй Плясанаў (студыя «P.L.A.N.»), а мантаж амэрыканскіх відэазапісаў належыць Андрэю Старавойтаву з студыі «Ravenlord». Ђякуючы ім, наколькі мы памятаем, быў насамрэч уратаваны ад забыцьця ня толькі альбом «Калядныя песьні», але й прыгаданыя тут «Ровесники», на якія не захавалася лічбавых сыходнікаў. І вось поўная дыскаґрафія Данчыка – усе шэсць альбомаў, каля 100 песень, унікальныя інтэрв’ю, відэазапісы, дакумэнтальныя фільмы, рэдкія фоткі – даступны беларускім мэляманам, якія зьбяруць поўную калекцыю дыскаў нашай амэрыканскай зоркі ад «БМАgroup».
Вітаўт МАРТЫНЕНКА,
музычны крытык.
